Metai: 2026

Kako je pravna zaštita informacionih sistema postavila temelje zaštite (generativne) vještačke inteligencije?

Posted by Aleksandra Višekruna on

Treća industrijska revolucija, koja uključuje digitalizaciju, donijela nam je računare, računarske programe ili šire gledano, softver, baze podataka, računarske mreže i informacione sisteme. Tehnička sredstva treće industrijske revolucije (računari, softver, elektronske baze podataka, internet) formirala su temelj i na kraju dovela do stvaranja vještačke inteligencije (u daljem tekstu: AI), koja je u srži četvrte industrijske revolucije u kojoj se danas nalazimo. Možemo zaključiti da je AI „rezultat evolucije već postojećih tehnologija”.1

Više

Načelo srazmernosti – između javnog interesa i ljudskih prava

Posted by Aleksandra Višekruna on

Do pojave proporcionalnosti kao pozitivnopravnog principa došlo je u okviru pruskog prava u drugoj polovini 19. veka. Sam njen koncept vezan je za shvatanja Vrhovnog upravnog suda Pruske koji je u jednom od svojih predmeta zauzeo stanovište da je policijsko postupanje nezakonito usled disproporcionalnosti. Dalji razvoj ovog načela nastavio se sve do početka Drugog svetskog rata.1 U toku posleratnog perioda, princip srazmernosti se razvijao uglavnom kroz shvatanja Evropskog suda pravde i Evropskog suda za ljudska prava (ESLjP). Princip proporcionalnosti se ne pominje u konstitutivnim aktima prava Evropske unije (EU), te je Evropski sud pravde ovaj pojam razradio u stvarima koje se tiču kontrole institucija EU.2 Koncept srazmernosti ubrzo je počeo da privlači pažnju pravnih sistema mnogih evropskih država, uključujući Španiju, Portugal, Francusku, Italiju, Belgiju, Grčku i Švajcarsku.3

Više

Pacijent potpisuje, ali ko zaista odlučuje? -Informisani pristanak u onkologiji-

Posted by Aleksandra Višekruna on

Informisani pristanak pacijenta predstavlja jedno od temeljnih načela savremene medicine i izraz lične autonomije i prava na samoodređenje u odnosu na predloženu medicinsku meru. Iako se u teoriji prikazuje kao jasno pravno pravilo prema kojem pacijent dobija relevantne informacije i samostalno odlučuje o svom lečenju, u praksi, naročito u oblasti onkologije, ovaj koncept dobija znatno složenije obrise. Upravo u ovoj grani medicine dolaze do izražaja njegovi sociološki i etički aspekti koji daleko prevazilaze puku formalnost potpisivanja saglasnosti.

Više

Nova diskriminacija za novo doba – uvod u kodiranu diskriminaciju

Posted by Aleksandra Višekruna on

Konkurisali ste za posao. Vaš poslodavac, osim što zahteva uobičajene informacije i dokumentaciju – CV, motivaciono pismo i preporuke ranijih poslodavaca, traži od Vas da dostavite i listu muzike koju trenutno slušate. Vi ste: 1) zahvalni što Vam nije postavio nijedno od uobičajenih diskriminatorskih pitanja: da li ste u braku, da li planirate porodicu i sl; i 2) zadovoljni jer ste naišli na „cool“ poslodavca koji je zainteresovan za Vaš muzički ukus. Da li, ipak, iza toga može da stoji diskriminacija, i na koji način?

Više

10. mart, Međunarodni dan žena sudija – globalna i lokalna perspektiva

Posted by Aleksandra Višekruna on

Vladavina prava je preduslov postojanja demokratskog društva, a nezavisno pravosuđe predstavlja okosnicu vladavine prava. Vladavina prava je sama po sebi inkluzivan koncept, budući da obuhvata, između ostalog, zabranu diskriminacije i jednakost pred zakonom. Puno i jednako učešće žena u vršenju javnih poslova, uključujući i vršenje pravosudnih funkcija, jedan je od ciljeva održivog razvoja,1 koji je podržan u tekstovima Opšte preporuke br. 232 i i Opšte preporuke br. 333 o pristupu žena pravosuđu Komiteta za eliminaciju diskriminacije žena.

više

Rodna ravnopravnost između obaveze i stvarne vrednosti kompanije: francuski model kao primer zakonodavnog pristupa

Posted by Aleksandra Višekruna on

Rodna ravnopravnost u organima upravljanja kompanija postaje sve značajnija u savremenim pravnim sistemima. Zakonodavci uvode mehanizme poput kvota, izveštavanja i sankcija kako bi ovo načelo postalo delotvorno. Praksa, međutim, pokazuje da mnoge kompanije i dalje vide rodnu ravnopravnost pretežno kao formalnu obavezu. To se ogleda, na primer, u minimalnom uključivanju žena u ključne odluke, ili izbegavanju imenovanja za predsednike odbora. U takvom pristupu, zanemaruje se moguća stvarna vrednost za poslovanje. Cilj ovog teksta je da analizira francuski zakonodavni pristup i ukaže kako rodna ravnopravnost može biti i stvarna vrednost, a ne samo pravna obaveza.

Više

UEFA protiv višestrukog vlasništva: kako evropski fudbal pokušava da zaštiti svoj integritet?

Posted by Aleksandra Višekruna on

U poslednjih dvadesetak godina evropski fudbal je doživeo ogroman zaokret. Umesto tradicionalnih vlasnika klubova, na scenu su stupili globalni investitori koji fudbal posmatraju ne samo kao sport, već kao svojevrsnu investicionu platformu. Kao prirodna posledica toga razvio se fenomen višestrukog vlasništva (Multi-Club Ownership – MCO), u kojem jedna grupacija ili investitor upravlja čitavom mrežom klubova širom sveta.

Više

Digitalni sindikati – mogućnosti i značaj

Posted by Aleksandra Višekruna on with 1 Comment

Sindikati kao tvorevina koja krasi kolektivno radno pravo i čija je krucijalna supstanca, postalo je predmet preispitivanja i njegove društvene opravdanosti. Ključno pitanje koje se danas postavlja jeste potencijalna održivost sindikata i da li isti imaju moć odgovoriti današnjim trendovima. Današnji trendovi i svilo neoliberalizma koje je pogodilo i radne odnose, nije zaobišlo ni sindikate.  

Više